Werkovereenkomsten
Iedereen heeft een andere manier van werken, maar om je doelen te bereiken moet je samenwerken. Geef een overzicht van de manieren waarop je team werkt, zodat je wederzijdse verwachtingen kunt stellen, tijd kunt besparen en effectief kunt samenwerken.

Voorbereidingstijd
10 minuten
LOOPTIJD
60 m
Personen
2 tot 10
SAMENVATTING VAN 5 SECONDEN
- Begrijp wanneer en hoe je teamgenoten het beste werken.
- Stel wederzijdse verwachtingen voor de communicatie binnen het team.
- Bepaal de meest efficiënte, effectieve manieren om samen te werken.
WAT JE NODIG HEBT
- Platform om te kunnen videobellen waarmee je je scherm kunt delen.
- Digitale samenwerkingstool (zie sjabloonvoorbeelden).
- Optioneel: fysiek whiteboard, markers en post-its.
Middelen voor spellen
Werkovereenkomsten voor teams aanmaken
Creëer gedeelde normen die je team helpen goed samen te werken om gemeenschappelijke doelen te bereiken.
Wat is een werkovereenkomst?
Werkovereenkomsten zijn gedeelde normen voor de manier waarop een team samenwerkt en communiceert, of ze zich nu op dezelfde locatie bevinden of in meerdere tijdzones.
Waarom zou je werkovereenkomsten aanmaken?
Iedereen heeft zijn eigen werkwijzen, maar om als team doelen te bereiken, moet je manieren van werken implementeren die voor iedereen werkeb. Zelfs als alles goed lijkt te gaan, is er altijd ruimte voor verbetering.
Het Teamwork Lab van Atlassian heeft dit spel getest bij Atlassian met het volgende resultaat:
- 74% van de werknemers die dit spel uitvoerden, voelde zich bevoegd om veranderingen aan te kaarten die ze graag binnen hun team zouden zien om beter samen te werken.
- Met werkovereenkomsten krijgen teams meer inzet van elk teamlid, kunnen ze de verantwoordelijkheid voor beslissingen delen en langetermijnoplossingen ontwikkelen voor problemen met manieren van werken.
Wanneer moet je een Werkovereenkomstenspel uitvoeren?
Of je team nu nieuw is of al lang bestaat, er is nooit een 'slecht' moment om werkovereenkomsten aan te maken. Dit spel is vooral handig bij het onboarden van nieuwe teamleden, na een reorganisatie of wanneer werkscenario's veranderen.
De voordelen van werkovereenkomsten
Uit onderzoek van het Teamwork Lab van Atlassian en academische literatuur blijkt dat werkovereenkomsten helpen bij het volgende:
- Minder en doelgerichtere vergaderingen organiseren (en weten wanneer je ze asynchroon moet houden).
- Duidelijke communicatie.
- Minder misverstanden.
- Verbeter de communicatie
- Betere teamprestaties
- Betere conflictoplossing
- Verhoogde psychologische veiligheid
- Versnelde onboarding
1. Voorbereiding voor de facilitator
Geschatte tijd: 5 MIN.
- Stuur een bericht naar het team waarin je het spel uitlegt om er zeker van te zijn dat iedereen het onderwerp en het doel van de bijeenkomst begrijpt: een reeks gedragsovereenkomsten aan te maken die als leidraad dienen voor de samenwerking.
- Maak een samenwerkingsdocument aan, zoals een Trello-bord, whiteboard of een Confluence-pagina.
- Stuur het document minstens een paar dagen voor het spel naar het team met instructies over wat ze moeten doen. (Zie 'Voorbereiding voor teamleden' en 'Voorbereiding voor de leider' hieronder.) Geef context over werkovereenkomsten en waarom deze zo belangrijk zijn om je team te laten slagen. Als je een teamposter hebt aangemaakt, voeg die dan toe aan je bericht om iedereen te herinneren aan het doel en de doelstellingen van het team.
- Verzamel problemen waarmee het team momenteel te maken heeft, hetzij afkomstig van een Retrospective, of van eerdere ervaringen en feedback. Deze uitdagingen bepalen het spel.
TIP: MAAK JE GEBRUIKERSHANDLEIDING AAN
Een geweldige manier om nieuwe teamleden, aannemers, projectteams, belanghebbenden en netwerkteams snel te onboarden bij je team is door een gebruikershandleiding op te stellen die uitlegt hoe je graag werkt.
2. Voorbereiding voor teamleden
Geschatte tijd: 5 MIN.
Vraag iedereen om de sjabloon in te vullen met een of twee gedachten over elk van de volgende onderwerpen. (Mensen kunnen ook naar hun gebruikershandleiding linken om meer uit te leggen over hoe ze het beste werken.)
- Naam
- Werklocatie en tijdzone
- Werktijden en verplichtingen
- Werkomgeving en voorkeuren
- Hoe ik graag feedback krijg
- Informatie over jezelf
3. Voorbereiding van de teamleider
Geschatte tijd: 10 minuten
Vul vóór de live workshop over het spel een concept in van de volgende twee secties in de sjabloon.
Communicatiekanalen
Bedenk hoe je team effectief gaat communiceren. In die ruimte vul je het kanaal, het doel, de doelgroep en eventuele standaarden voor communicatie in. Je kunt Confluence bijvoorbeeld gebruiken als de enige bron van waarheid voor documentatie en planning, en Slack voor dagelijkse communicatie.
Escalatieproces
Zoals het gezegde luidt: niet kunnen plannen is een plan voor mislukking. Bedenk hoe je je team urgente problemen wilt laten escaleren of beslissingen nemen als ze geen consensus kunnen bereiken. Vul in wie de beslisser is, hoe je omgaat met een escalatie, welke mate van transparantie je biedt en hoe je anderen op de hoogte brengt van de beslissing.
Weet je niet zeker hoe je met escalaties moet omgaan? Probeer dan ons DACI-framework voor besluitvorming. Je kunt ook met je team samenwerken aan een Clean Escalations-traject, waarin de opties voor escalatie worden beschreven en waarmee je betere beslissingen kunt nemen.
4. Begin het spel door de basis te leggen
Geschatte tijd: 15 min.
Open de workshop door het doel van de bijeenkomst samen te vatten en een aantal onderlinge afspraken te maken voor de workshop, zoals het team te vragen voor het volgende:
- Wees open en nieuwsgierig
- Luister aandachtig en stimuleer iedereen om mee te doen
- Zorg voor zo min mogelijk afleiding en zoveel mogelijk verbinding: telefoons weg, camera's aan en 'Niet storen' ingeschakeld
- Probeer anderen niet te onderbreken en geef iedereen de kans om te spreken
- Onthoud dat de werkovereenkomsten in de loop van de tijd worden aangepast
Geef vervolgens een samenvatting van de huidige uitdagingen van het team die vóór de workshop zijn verzameld. Met deze uitdagingen kan men ideeën opdoen om manieren van werken te verbeteren.
Geef het team vervolgens vijf minuten om voor zichzelf het conceptdocument door te lezen waaraan iedereen heeft bijgedragen als voorbereiding op het werk. Teamleden kunnen ook opmerkingen plaatsen op de pagina.
Vraag tot slot aan iedereen om iets nieuws te vertellen dat ze over een ander teamlid hebben geleerd. Daardoor kan iedereen elkaar beter leren kennen en wordt het gesprek op gang gebracht.
TIP: HET GAAT OM MENSEN, NIET OM HET PROCES
Dit spel gaat over samenwerken als mensen. Als er ideeën over het proces naar voren komen, zorg dan voor een 'parkeerplaats' en zet aparte tijd opzij om over die onderwerpen te praten, zodat de groep gefocust kan blijven.
5. Bewerk communicatiekanalen
Geschatte tijd: 10 minuten
Neem tien minuten de tijd om de sectie Communicatiekanalen met het team te bespreken en te bewerken. Je kunt het digitale document bewerken en/of ideeën op een fysiek whiteboard schrijven als je fysiek bijeenkomt. (Zorg er wel voor dat je notities digitaal vastlegt vanaf het fysieke whiteboard, zodat je ze later kunt raadplegen.)
Gespreksstarters:
- Moet er iets worden toegevoegd, verwijderd of gewijzigd?
- Wanneer moeten we kijken of dit werkt?
- Hoe willen we dat andere teams, leiders of belanghebbenden met ons communiceren?
TIP: KOM TOT EEN COMPROMIS, NIET TOT EEN CONSENSUS
Heb je moeite om het eens te worden over de beste manier om als team resultaten te boeken? Het komt vaak voor dat teamleden verschillende voorkeuren hebben. De ene persoon gebruikt misschien liever Slack, terwijl de ander liever een Zoom-gesprek voert. Gebruik stemmen om tot een comfortabel compromis te komen dat je als team kunt proberen, met de belofte dat dit slechts een beginpunt is dat in de loop van de tijd getest en bijgestuurd kan worden.
6. Maak of verfijn je vergaderplan
Geschatte tijd: 30 minuten
Samenwerking is essentieel om de doelen van je team te bereiken, maar daarvoor is niet altijd een vergadering nodig. Tijdens dit deel van de workshop bespreek je als team waarom, wanneer en hoe je synchrone vergaderingen en asynchrone communicatie kunt gebruiken, zoals het verzenden van schriftelijke updates met een tool zoals Slack, video-updates met een tool zoals Loom, of brainstormen met een tool zoals Confluence-whiteboards.
(Probeer je te beslissen of synchrone of asynchrone communicatie logischer is? Bekijk het verschil tussen synchroon en asynchroon, zodat je kunt kiezen welk medium het beste is voor elke situatie.)
Naarmate je het aantal gevallen beperkt waarin een vergadering nodig is, kun je de volgende vragen met je team bespreken om bestaande vergaderingen te controleren en een doordachte planning te maken voor de toekomst:
- Welke soorten bijeenkomsten zijn er nodig?
- Met welke vergadervorm kunnen we het beste onze doelen bereiken? (Vergaderingen op basis van pagina's zijn bijzonder effectief.)
- Welke cadans en lengte zijn geschikt?
- Wie moeten er aanwezig zijn en wat is hun rol in de vergadering?
-
Aan welke van deze bijeenkomsten mag een AI-notulist standaard deelnemen?
Als asynchrone communicatie een goed alternatief is, bespreek dan deze vragen met je team:
- Met welke soorten asynchrone communicatie kunnen we het beste onze doelen bereiken? (bijvoorbeeld geschreven berichten, video's, whiteboarden, enz.)
- Wie moet erbij betrokken zijn en wat is hun rol? (Bijvoorbeeld: Wie maakt er inhoud, en wanneer? Wie draagt er bij, en wanneer? Wie zorgt voor de beoordeling, en wanneer)?
-
Wat moet de cadans zijn?
Het vinden van de juiste balans tussen synchrone en asynchrone communicatie kan wat experimentatie vergen. Beëindig dit deel van het gesprek door te bespreken: Wanneer moeten we controleren of dit werkt?
TIP: OMGAAN MET TIJDZONES
Heb je een verspreid team dat in meerdere tijdzones werkt? Dan kan het helpen om samenwerkingsvensters in kaart te brengen. Zo weet iedereen op welke tijdstippen jullie het beste gezamenlijke activiteiten kunnen doen.
7. Bewerk het escalatieproces
Geschatte tijd: 10 minuten
Bekijk en bewerk het gedeelte over het escalatieproces dat je leider heeft gestart. Bespreek als team alle toevoegingen of veranderingen die aangebracht moeten worden totdat het team tot een consensus is gekomen.
8. Stel een plan voor voortdurende verbetering op
Geschatte tijd: 10 minuten
De werkovereenkomsten die tijdens deze workshop zijn opgesteld, zijn slechts een beginpunt dat in de loop van de tijd kan (en moet) worden bijgewerkt. Bespreek als laatste stap van de workshop hoe je deze overeenkomsten aanpassen naarmate het team leert en groeit.
Gespreksstarters:
- Wanneer moeten we deze werkovereenkomsten opnieuw bekijken, en waarom? (bijvoorbeeld elk kwartaal op basis van geleerde lessen, na een grote mijlpaal, enz.)
- Hoe beslissen we of een overeenkomst aangepast moet worden?
- Welke mate van transparantie is vereist en/of wat is er 'leuk om te hebben'?
- Hoe delen we eventuele wijzigingen?
Opvolgen
Controleer regelmatig
Naast de driemaandelijkse beoordelingen van de werkovereenkomsten is het ook nuttig om ze opnieuw te bekijken wanneer nieuwe teamleden worden aangenomen, tijdens teamvergaderingen, wanneer werkscenario's veranderen of wanneer een overeenkomst niet langer kan worden nagekomen. Dit is vooral belangrijk als je team overstapt op hybride of volledig verspreid werk. Je rituelen en overeenkomsten moeten worden aangepast aan verschillende geografische gebieden, tijdzones en technologieën.
Neem de overeenkomsten met je team door en stem over welke overeenkomsten jullie willen aanhouden of wijzigen. Laat teamleden vervolgens brainstormen, voorstellen doen en stemmen over eventuele nieuwe overeenkomsten.
Kan een overeenkomst niet worden nagekomen? Denk dan na over wat er in de weg staat.
Controleer regelmatig
Naast de driemaandelijkse beoordelingen van de werkovereenkomsten is het ook nuttig om ze opnieuw te bekijken wanneer nieuwe teamleden worden aangenomen, tijdens teamvergaderingen, wanneer werkscenario's veranderen of wanneer een overeenkomst niet langer kan worden nagekomen. Dit is vooral belangrijk als je team overstapt op hybride of volledig verspreid werk. Je rituelen en overeenkomsten moeten worden aangepast aan verschillende geografische gebieden, tijdzones en technologieën.
Neem de overeenkomsten met je team door en stem over welke overeenkomsten jullie willen aanhouden of wijzigen. Laat teamleden vervolgens brainstormen, voorstellen doen en stemmen over eventuele nieuwe overeenkomsten.
Kan een overeenkomst niet worden nagekomen? Denk dan na over wat er in de weg staat.
Variaties
Test je werkovereenkomsten aan de hand van een aantal reflecties:
- Denk aan teams die goed kunnen samenwerken. Wat doen zij dat wij kunnen overnemen?
- Wat kunnen we in dit team doen om eerder gemaakte fouten van andere teams uit de weg te gaan?

Heb je nog vragen?
Praat met andere teamdraaiboekgebruikers van Atlassian, krijg antwoord op je vragen of geef feedback.
Andere spellen die je misschien leuk vindt
Samenwerking
Rollen en verantwoordelijkheden
Verduidelijk individuele verantwoordelijkheden en vind hiaten die moeten worden opgevuld.
Projectplanning
Netwerk van teams
Breng de relaties tussen teams in kaart en optimaliseer ze aan het begin van een project.
Projectplanning
Projectkick-off
Bereik overeenstemming over doelstellingen, timing, scope en besluitvorming.
Nabesprekingen
5 why's-analyse
Ontdek de oorzaak van een probleem en verken mogelijke oplossingen.
Blijf up-to-date
Ontvang het laatste advies over spellen en werk als je je inschrijft voor onze nieuwsbrief.